![]() |
nr. 1 (VI) - luty, marzec 1999
[ CP-1250 ] |
( wersja ASCII ) | ( wersja ISO 8859-2 ) | ||||||
|
|
||||||||
Okiem fantasty 1999
Obecny rok 1999 jest jedn╣ z wa┐nych dat
dla fantastyki. Pojawia siΩ ona przynajmniej w dw≤ch wa┐nych dzie│ach fantastyki
naukowej. WiΩkszo£ci fan≤w kojarzy siΩ z bardzo znanym serialem "Kosmos 1999"
emitowanym w naszej telewizji pod koniec lat siedemdziesi╣tych i przypomnianym niedawno
przez jedn╣ z telewizji kablowych. Data ta pojawia siΩ tak┐e w "Kronikach
marsja±skich" Raya Bradbury'ego w rozdziale "Rakietowe lato". Stycze± 1999 roku
to czas startu pierwszych za│ogowych rakiet na Marsa. Ciekawy jest ten optymizm pisarzy i
scenarzyst≤w filmowych lat piΩµdziesi╣tych, sze£µdziesi╣tych i siedemdziesi╣tych.
Ca│y uk│ad s│oneczny wydawa│ siΩ im byµ w zasiΩgu rΩki i uwa┐ali, ┐e na
podr≤┐e miΩdzygwiezdne nie powinni£my d│ugo czekaµ. Niestety, nie spe│ni│y siΩ
owe optymistyczne przewidywanie. Zapoznajmy siΩ z nimi i zastan≤wmy, dlaczego tak siΩ
nie sta│o. Prze£ledƒmy wiΩc oczekiwania fantastyki
na koniec obecnego i pocz╣tek nastΩpnego tysi╣clecia. W filmie "Podb≤j kosmosu" ("Conquest
of space", re┐. Byron Haskin, 1955) akcja toczy siΩ w 1980 roku. Zbudowano ju┐
orbitaln╣ stacjΩ kosmiczn╣, ale jeszcze cz│owiek nie stan╣│ na KsiΩ┐ycu. Wyprawa
ta jest planowana, ale w ostatniej chwili jej przeznaczeniem staje siΩ... Mars. Tam te┐
w owym roku 1980 docieraj╣ bohaterowie filmu. "Milcz╣ca gwiazda" ("Der schweigende
Stern", re┐. Kurt Maetzig, 1960) to enerdowska produkcja oparta na "Astronautach"
Stanis│awa Lema. Tu mamy te┐ lot miΩdzyplanetarny - w 1985 pierwsza ziemska wyprawa
udaje siΩ na Wenus. Stanis│aw Lem w swym ksi╣┐kowym pierwowzorze by│ ostro┐niejszy i
umie£ci│ akcjΩ w 2003 roku. Ta data i tak ju┐ okazuje siΩ nieprawdopodobna, ale z
punktu widzenia lat piΩµdziesi╣tych mog│a wydawaµ siΩ ca│kiem realna. Du┐o
przezorniej post╣pi│ Lem w "Ob│oku Magellana". Tam lot miΩdzygwiezdny ma miejsce
dopiero w XXX wieku. S│ynna "Odyseja kosmiczna 2001"
("2001: A Space Odysey", re┐. Stanley Kubrick, 1968) to jeden z najbardziej
realistycznych pod wzglΩdem naukowym film≤w fantastycznych. Ale w owym 2001 roku mamy
ju┐ sta│╣ bazΩ ksiΩ┐ycow╣ i za│ogowy lot do Jowisza. Streszczenie filmu "KsiΩ┐yc 02"
("Moon Zero Two", re┐ Roy Ward Baker, 1969) w ksi╣┐ce Andrzeja Ko│ody±skiego
"Filmy fantastyczno naukowe" zaczyna siΩ od s│≤w "W roku 2021 era podboju kosmosu
jest ju┐ zako±czona". W owym roku 2021 KsiΩ┐yc jest ju┐ skolonizowany, a pierwsi
ludzie kt≤rzy na nim stanΩli dawno zostali zapomniani. "Kosmos 1999", serial z lat
siedemdziesi╣tych, jest opowie£ci╣ o losach za│ogi stacji ksiΩ┐ycowej Alpha,
podr≤┐uj╣cej przez kosmos po wyrzuceniu KsiΩ┐yca z orbity. A wszystko to dzieje siΩ
ju┐ w bie┐╣cym roku - 1999. W drugim filmowym Star Treku, "Gniew
Khana", nakrΩconym na pocz╣tku lat osiemdziesi╣tych wspomniane jest, ┐e g│≤wny
negatywny bohater zosta│ skazany na wieczne wygnanie w kosmos w 1996 roku. "Blade Runner" (re┐. Ridley Scott,
1981) to skolonizowane przez cz│owieka £wiaty w innych systemach gwiezdnych i androidy
nie r≤┐ni╣ce siΩ od cz│owieka w 2019 roku. Tu jednak mo┐na realizatorom wybaczyµ.
Sensem tego filmu nie jest przewidywanie rozwoju techniki i tak naprawdΩ nie ma
znaczenia, w kt≤rym roku toczy siΩ jego akcja. W "Kronikach marsja±skich" Raya
Bradbury'ego, kt≤re by│y pisane od 1946 r. trzy wyprawy na Marsa maj╣ miejsce w
latach 1999-2000. Wkr≤tce te┐ ludzie lec╣ na odleglejsze planety Uk│adu S│onecznego,
mowa jest m.in. o Jowiszu. W "Ubiku" Philipa K. Dicka (1969) w
1992 roku skolonizowany jest ju┐ Uk│ad S│oneczny. Zreszt╣ akcja wiΩkszo£ci powie£ci
Dicka rozgrywa siΩ pod koniec XX wieku, a loty na inne planety uk│adu s│onecznego, w
tym tak┐e do innych gwiazd, bywaj╣ tam na porz╣dku dziennym. Problemem jest jedynie
fakt, ┐e tak naprawdΩ prawie nigdy nie wiemy u Dicka, czy opisany £wiat jest
rzeczywisty, czy te┐ jest jakim£ wyobra┐eniem jednego z jego bohater≤w. "Wieczna wojna" Joe Haldemana (1975) to
opowie£µ o wojnie kosmicznej, kt≤ra rozpoczΩ│a siΩ na pocz╣tku lat 90-tych XX
stulecia. Ludzko£µ dysponuje ju┐ bazami rozmieszczonymi w ca│ym naszym uk│adzie, a
tak┐e zna spos≤b na podr≤┐e w odleg│e rejony Galaktyki z prΩdko£ci╣ wiΩksz╣ od
prΩdko£ci £wiat│a. Co prawda autor wymy£li│ prosty spos≤b na owe loty
miΩdzygwiezdne - s│u┐╣ do tego pewne cia│a niebieskie zwane kolapsarami. Tak czy
inaczej dotarcie do tych kolapsar≤w i tak przekracza nasze obecne mo┐liwo£ci. Mo┐na mno┐yµ takie przyk│ady w
niesko±czono£µ. Oczywi£cie, w czΩ£ci z tych dzie│ daty nie maj╣ wiΩkszego
znaczenia dla akcji. S╣ to po prostu opowie£ci o ludziach, a nie o technice. Nie maj╣
one ambicji antycypowania rozwoju, a ich akcja jest po prostu umieszczona w bli┐ej
nieokre£lonej przysz│o£ci. Faktem jest jednak, ┐e wiΩkszo£µ pr≤b przewidywania
kosmicznej ekspansji ludzko£ci okaza│o siΩ zbyt optymistyczne. Na szczΩ£cie pewna liczba pesymistycznych
prognoz r≤wnie┐ siΩ nie spe│ni│a. W szczeg≤lno£ci dotyczy to proroctw wybuchu III
Wojny ªwiatowej nios╣cej zag│adΩ ludzko£ci. Wed│ug "Ostatniego brzegu"
Neville'a Shute'a sfilmowanego w 1959 r. przez Stanleya Kramera i wed│ug "Wehiku│u
czasu" ("The Time Machine", re┐ George Pal, 1960) na motywach Wellsa wojna ta
mia│a wybuchn╣µ ju┐ w latach sze£µdziesi╣tych. W "Terminatorze" Jamesa Camerona
i "Seksmisji" Juliusza Machulskiego data ta przesuwa siΩ ju┐ do lat
dziewiΩµdziesi╣tych. Z kolei "Mad Max", film stworzony na pocz╣tku lat
osiemdziesi╣tych rozpoczyna siΩ zapowiedzi╣ "Za kilka lat...". A £wiat w nim
przedstawiony to £wiat bez ropy naftowej, £wiat, w kt≤rym kryzys paliwowy wywo│a│
r≤wnie┐ wojnΩ £wiatow╣. Powr≤µmy jednak do optymistycznych
prognoz podboju kosmosu. Sk╣d siΩ wziΩ│y i dlaczego siΩ nie spe│ni│y? W latach sze£µdziesi╣tych po pierwszych
sukcesach wydawa│o siΩ, ┐e ekspansja ludzko£ci w kosmos bΩdzie coraz szybsza.
Przecie┐ ledwie w 1957 r. pojawi│ siΩ pierwszy sztuczny satelita, w 1961 pierwszy
cz│owiek znalaz│ siΩ w kosmosie, w 1968 odby│ siΩ pierwszy lot za│ogowy wok≤│
KsiΩ┐yca, a w 1969 mia│ miejsce ≤w s│ynny "ma│y krok cz│owieka, a wielki skok dla
ca│ej ludzko£ci" na KsiΩ┐ycu. Kolejne piΩµ l╣dowa± mia│o miejsce ju┐ w
nastΩpnych latach, ostatnimi ludƒmi, kt≤rzy stanΩli na powierzchni ziemskiego satelity
byli Gene Cernan i Harrison Schmitt w 1972 r. Planowano a┐ dziesiΩµ l╣dowa± na
KsiΩ┐ycu, a nastΩpnym celem mia│ staµ siΩ Mars. Na pocz╣tku lat osiemdziesi╣tych
na KsiΩ┐ycu mia│a powstaµ pierwsza sta│a baza. Wszystko mia│o toczyµ siΩ
dok│adnie tak, jak marzenia tw≤rc≤w fantastyki naukowej. Tak siΩ jednak niestety nie
sta│o. Loty kosmiczne to bardzo kosztowne przedsiΩwziΩcia, a materialne korzy£ci s╣
praktycznie zerowe. Po awarii podczas lotu Apollo 13 pojawi│ siΩ argument
bezpiecze±stwa astronaut≤w w nie maj╣cych wiΩkszego znaczenia praktycznego misjach.
Przerwano program Apollo, gdy┐ opinia publiczna pyta│a, dlaczego Amerykanie wracaj╣ na
KsiΩ┐yc, skoro ju┐ raz udowodnili, ┐e potrafi╣ tam dotrzeµ. Administracja
drastycznie ograniczy│a wydatki, wstrzymano loty. Rosjanie te┐ nie widzieli sensu w
locie na KsiΩ┐yc, bowiem byli tam ju┐ Amerykanie. Przez d│ugie lata wy£cig w kosmos
by│ napΩdzany przez rywalizacjΩ miΩdzy dwoma supermocarstwami, lecz w momencie, gdy
Rosjanie nie byli w stanie ju┐ nad╣┐yµ za USA, Amerykanie te┐ stracili
zainteresowanie ekspansj╣, lotami miΩdzyplanetarnymi, bazami kosmicznymi. I tak przez
ostatnie 27 lat cz│owiek nie ruszy│ siΩ nawet o krok dalej w kosmos... Ostatnio wszystko wskazuje na to, ┐e co£
zaczyna siΩ znowu dziaµ. Pojawia siΩ coraz wiΩksze zainteresowanie Marsem. I naprawdΩ
nie ma dla mnie znaczenia, czy jest ono sztucznie tworzone, czy te┐ nie. Czy
rzeczywi£cie znaleziono na Antarktydzie meteoryt z mikroorganizmami z Marsa, czy ten
meteoryt w og≤le ma z Marsem cokolwiek wsp≤lnego? Czy £lady na Marsie wskazuj╣ na
wielk╣ pow≤dƒ? Wa┐ne jest, ┐e ju┐ kto£ zaczyna przeb╣kiwaµ o locie na Czerwon╣
PlanetΩ, ┐e podaje siΩ wstΩpn╣ datΩ lotu 2025. Mo┐na znowu zacz╣µ marzyµ, ┐e
doczekamy relacji z pierwszego kroku cz│owieka na innej, odleg│ej planecie... |
|||||||||
|
|
||||||||
The VALETZ Magazine : http://magazine.valetz.art.pl { magazine@venus.wis.pk.edu.pl }
(c) by The VALETZ Magazine. Wszelkie prawa zastrze┐one. |