home
***
CD-ROM
|
disk
|
FTP
|
other
***
search
/
Vectronix 2
/
VECTRONIX2.iso
/
FILES_01
/
ARANGER1.LZH
/
V20_TEXT.HLP
/
TEXT_V20.HLP
next >
Wrap
Text File
|
1996-07-03
|
39KB
|
668 lines
'ARRANGER-ST╛'
'FIRST REAL-TIME MIDI ACCOMPONIST FOR ATARI-ST COMPUTERS'
ARRANGER-ST VERSION 2.0 INFORMATION
INLEIDING
=========
Zoals bij software te doen gebruikelijk vormt de feedback vanuit de
praktijk de beste basis voor zinvolle updates. Vaak zijn evenwel de
reakties te verschillend van aard en soms te veel gerelateerd aan
persoonlijke voorkeur, om daar een duidelijke struktuurverbetering aan
te kunnen ontlenen. Na de succesvolle start van ARRANGER-ST wezen de
eerste reakties echter opvallend eensgezind in een zelfde richting. In
de keyboard- en softwaremarkt is er bovendien een toenemende algemene
tendens van intelligente funkties, die op een meer gebruikersvriende-
lijke manier dan voorheen de kreatieve muzikant ondersteunen. Alle
reden dus voor en snelle update. Omdat inmiddels ook programmeer-
technisch gezien steeds meer mogelijkheden beschikbaar komen, ligt het
voor de hand dat wij, als Zadok-team, daar nog een schepje bovenop
doen. Hier volgen de nieuwe ARRANGER-ST 2.0 opties:
ARRANGE-MODUS VERSUS SUB-ARRANGE-MODUS
======================================
De belangrijkste struktuurverbetering naar de versie 2.0 is ongetwij-
feld de installatie van de ARRANGE-MODUS. Deze modus kan het beste
worden vergeleken met een 'intelligent bewakingssysteem' dat het
programma voortdurend automatisch volgens het juiste interne formaat
laat werken. Met ingeschakelde arrange-modus regelt het programma
daardoor een aantal onaangename reken- en bedieningszaken (die weinig
of niets met muziek te maken hebben). Dit systeem 'weet' in welke
patterns er moet worden opgenomen tijdens 'RECORD PATTERN(S)', hoeveel
en welke patterns gekopieerd, gewist, gequantiseerd en/of gediverteerd
moeten worden, enz. en berekent steeds de juiste parameters. Op deze
manier kunnen er enerzijds geen fouten worden gemaakt en anderzijds
werkt het een stuk sneller en aangenamer. Bovendien vertelt dit
systeem op het juiste moment de relevante parameters aan de gebruiker.
Omdat het programma niet kan weten of er in dit geval sprake is van
een source- of een destination-pattern worden steeds beide parameters
aangepast. Alle opties die daarvoor in aanmerking komen worden door
deze modus geregeld.
Bij ingeschakelde ARRANGE-MODUS houdt ARRANGER-ST zich volledig aan de
patternstruktuur welke voor real-time gebruik noodzakelijk is. Het
aantal patterns per patternloop ligt vast binnen de arranger-box
(letter [a]). Het kiezen van een pattern is voldoende om het programma
te laten weten of het zich in een patternloop bevindt en, zo ja, in
welke. Aan de hand van dit ene pattern worden alle benodigde
instellingen (parameters) automatisch geregeld en getoond. Daarbij
zijn geen foutieve wijzigingen mogelijk, nodig of gewenst. Binnen deze
ARRANGE-MODUS werkt het programma nl. volgens het zo belangrijke
ARRANGER-FORMAAT. Zonder dit formaat vindt het programma immers niet
de patternloops die bij real-time gebruik nodig zijn (zie HOOFDSTUK 4
'WERKEN IN REALTIME EN STEPTIME'). Welnu, elke verandering van een
struktuurtechnische parameter bij ingeschakelde ARRANGE-MODUS zou een
inconsequente handeling betekenen en een foutief formaat opleveren.
Voor de muzikant biedt de ARRANGE-MODUS een prachtige instelling die
hem/haar veel ruimte laat voor muziek en zeer weinig bediening
verlangt.
Voor degene die graag met een eigen formaat en/of struktuur werken en
toch het nodige comfort wensen is ook een SUB-ARRANGE-MODUS beschik-
baar. De gebruiker kan dan zelf opgeven vanaf welk (start-) pattern en
met welk aantal patterns de binnen het programma ter beschikking
staande opties moeten worden uitgevoerd. In deze mode kunnen willekeu-
rige patternloops worden gemaakt met de in de arrangerbox opgegeven
lengte. Een onderscheid met de ARRANGE-MODUS vormt het feit dat de
keuze van een startpattern buiten de patternloop (waartoe het aktuele
pattern behoort) het inschakelen onmogelijk maakt. Evenmin is het
mogelijk om, bij ingeschakelde SUB-ARRANGE-MODUS, een pattern te
kiezen dat niet tot deze patternloop behoort. Op deze wijze kan een
patternloop zolang worden gefixeerd totdat deze perfect is. Ook alle
andere programmagegevens zijn vanaf dat moment aangepast. De gebruiker
heeft overigens alle vrijheid t.a.v. het door hem/haar bedoelde
formaat. Een ander verschil is het feit dat bij het instellen van een
pattern-loop van b.v '4' in de ARRANGE-MODUS, boven pattern 20, per
EEN pattern wordt opgenomen c.q. weergegeven (breaks en/of fills),
terwijl in de SUB-ARRANGE-MODUS de staffel per vier patterns gewoon
doorloopt. Bij de laatst genoemde modus bepaalt de gebruiker immers
zelf hoeveel pattern-loops hij/zij wil hebben en waar die terecht
komen.
Een en ander vindt zijn regeling vanuit de pattern-mode. Links
onderaan bevindt zich een button (naast de STOP button) waarmee men
het programma in de zgn. ARRANGE-MODUS c.q. SUB-ARRANGE-MODUS scha-
kelt. De SUB-ARRANGE-MODUS wordt herkend aan de tekst 'START: 01'.
Onmiddellijk daarnaast bevindt zich een button om beide modi aan of
uit te schakelen.
De ARRANGE-MODUS werkt volautomatisch en kan slechts aan of uit worden
geschakeld. Elke patternkeuze (ook boven patternnummer 50 i.v.m.
'VELOCITY-SWITCH' (zie aldaar)) is relevant en verlangt geen enkele
verdere handeling dan de bepaling van source- of destination-pattern.
De SUB-ARRANGE-MODUS daarentegen kan niet alleen aan of uit worden
geschakeld, maar verlangt ook de instelling van een startpattern. De
gebruiker maakt dan steeds een bewuste eigen keuze. In beide gevallen
geldt het aantal patterns dat in de arrange-box werd ingevoerd.
Indien beide modi worden uitgeschakeld werkt het programma overeen-
komstig eerdere versies (n.l. per pattern) en dient de muzikant alle
instellingen zelf te kiezen.
INSTRUMENT-PLAY VOOR MEERDERE PATTERNS
======================================
In tegenstelling tot 'instrument-mute' blijft 'instrument-play' WEL
aktief over meerdere patterns.
Als met geaktiveerde 'INSTRUMENT-PLAY' een pattern wordt weergegeven
kan m.b.v. de 'instrument selector' (cursor up en -down) worden
bepaald welk instrument 'solo' weergeeft. Door tevens de ARRANGER
MODUS te aktiveren en tijdens PLAY PATTERN naar een volgend c.q. vorig
pattern te gaan ([+] en [-] toets) kan VOOR ELK PATTERN APART m.b.v.
de 'instrument selector' in real-time worden bepaald welk instrument
'solo' weergeeft. Op die manier is het mogelijk om b.v. alleen de HI
HAT van een HELE PATTERNLOOP te beluisteren.
Om extra handelingen te voorkomen schakelt het deaktiveren van
'instrument play' deze optie voor ALLE patterns weer uit.
DIVERT PATTERN PER PATTERN-LOOP
===============================
Volledigheidshalve is te vermelden dat de optie DIVERT PATTERN(S) niet
meer, zoals voorheen, enkel per pattern werkt. Bij ingeschakelde
ARRANGE-/SUB-ARRANGE-MODUS kunnen voortaan ook komplete patternloops
worden gediverteerd.
DIREKTE AKKOORDKEUZE IN SONG-MODE
=================================
Een groot bezwaar van ARRANGER-ST v 1.2 bleek te zijn dat de muzikant
voor step-time gebruik eerst alle soorten akkoorden in 'C Maj' moest
samenstellen. Daarna werden ze in de songmode getransponeerd naar de
juiste toonsoort.... Deze werkwijze is vanaf versie 2.0 niet meer
nodig. EEN enkel akkoord in 'C Maj' is nu, ook voor step-time gebruik,
voldoende. De vele akkoorden van de bijgeleverde STYLES hebben
voortaan slechts nog edukatieve waarde.
De werkwijze is nu als volgt: Neem 1, 2, 4 of 8 patterns op, of geef
deze met de muis in. Om b.v. per halve maat akkoorden te wisselen
dient van te voren een time-signature van 2/4 te worden ingegeven.
Deze grondpatterns staan altijd in 'C-Majeur'. Klik in de songmode
rechtsonder op de 'displaymode-box'. Dat is de box waarin achtereen-
volgens PARTS, TEMPI, CHORDS, PROGRAM-CHANGE, PATTERN en MUTE is te
lezen. Stel deze box in op 'CHORDS' en verschuif de muis. VOOR ieder
pattern wordt nu het bijbehorende akkoord ingelezen. Default staan
alle akkoorden op 'C-M-'. Dit betekent 'C-Majeur'. Door op een akkoord
te klikken opent zich een vertikale box op de plaats van de
bijbehorende zestien patternnamen. In deze vertikale box staan links
de toonaarden en rechts de beschikbare akkoordsoorten. Het akkoord dat
werd aangeklikt zal door een lijn worden omgeven, terwijl de kleur
verandert in 'grijs'. Dit ten teken van de aanstaande verandering. Het
enige wat de gebruiker hoeft te doen is een toonaard en een
akkoordsoort uitzoeken (en aanklikken). De vertikale box verdwijnt
automatisch na het aanklikken van een akkoordsoort uit de rechter rij.
PATTERN OVERZICHT
=================
Al snel bleek de behoefte te bestaan aan een 'RANDOM ACCESS PATTERN
OVERVIEW'. Het is immers handig, zo niet noodzakelijk, om te kunnen
zien welke patterns er bestaan, hoe ze heten en waar ze zich bevinden.
Vanuit de PATTERNMODE kan dit overzicht worden opgeroepen via het
pull-down menu 'HELP' (pattern overview) of de letter [o]. Het hele
scherm wordt vervolgens gevuld met patternnummers en bijbehorende
-namen. Door met de linker muis een pattern-nummer of -naam aan te
klikken wordt dit pattern meteen ingelezen. Ook vanuit de songmode is
dit overzicht 'random access' beschikbaar via de letter [o]. In eerste
instantie is het pattern-overzicht hier bedoelt om, tijdens het
editeren van een songbegeleiding, snel te kunnen schakelen tussen de
songmode en elk gewenst pattern. Een toepassing die zeker zo belang-
rijk is zal uit de volgende optie blijken.
PATTERN-DISPLAY IN SONG-MODE
============================
Als vijfde 'display-mode' werd in de songmode 'PATTERN' geintro-
duceerd. In deze display-mode worden van alle aanwezige patterns de
overeenkomstige PATTERN-nummers getoond. Dit in tegenstelling tot de
PART-nummers, die niet meer zijn dan een volgnummer in de song-mode.
Het maakt een direkt overzicht van de songstruktuur mogelijk. Deze
display-mode is bovendien zeer interessant bij het samenstellen van
een song. Het alloceren van patterns verloopt dan als volgt:
Klik (in de song-mode) op een pattern-nummer; Het PATTERN OVERVIEW
verschijnt in beeld. Klik daarna het gewenste pattern aan. Vanaf dat
moment bevindt het geselecteerde pattern zich op de juiste plaats in
de song. Het is dus niet meer nodig om alle patterns door te stappen,
zoals dat eerder wel het geval was.
PATTERN- EN REALTIME-VLAGGEN IN SONG-MODE
=========================================
Reeds aanwezig in de versie 1.2e (behalve de seventh flag), maar nog
niet vermeld in de handleiding, is het tonen van alle pattern- en
real-timevlaggen in de songmode.
Het gaat daarbij om de patternvlaggen:
* 'SEVENTH FLAG' (7th)
* 'HUMAN FACTOR'-vlag (HF)
* 'PROGRAM CHANGE'-vlag (PC)
* 'MIDI CONDUCTOR'-vlag (MC)
en de realtime-vlaggen:
* 'SYNS'-vlag (S)
* 'LOOP'-vlag (L)
* 'MIDI-THRU'-vlag (T)
Alle vlaggen worden getoond aan de bovenkant van het scherm. De
patternvlaggen kan men in de patternmode via pull-down menu's aan- en
uit schakelen en zijn in de songmode uitsluitend ter informatie
bedoeld. De real-time vlaggen (door het hele programma in real-time te
gebruiken) kunnen, zoals bekend, met de toetsen [(], [)] en [/] worden
geschakeld.
'MEMORY-OFF' FUNKTIE VOOR DE REALTIME ARRANGER
==============================================
Door met de [SPACE]-toets te starten (i.p.v. met de [0]-toets) wordt
een unieke live-mode voor entertainers ingeschakeld. Vanaf de start
zijn alleen DRUM instrumenten hoorbaar. De muzikant kan zelf bepalen
wanneer de GROOVE instrumenten al of niet meedoen door op het juiste
moment een passende akkoord in te drukken. Het ritme daarentegen
vervult een soort metronoomfunktie en wordt daarom voortdurend weerge-
geven. Indien een akkoord wordt ingedrukt zullen, binnen een quantise-
ring van 1/8 deel per 4/4 maat, alle GROOVE instrumenten worden
geaktiveerd die op DAT moment in de begeleiding voorkomen. Daarbij
klinken alle noten met hun OORSPRONKELIJKE LENGTE, gerekend vanaf het
moment van aanspelen. Op die manier kunnen (al of niet ritmisch)
bepaalde frases uit een begeleiding worden aangesproken door de linker
hand wel of niet te spelen. Er is niet veel fantasie nodig om te
bedenken dat dit, vooral in combinatie met de veliocity-switch,
grandioze real-time variatie mogelijkheden biedt. Het vraagt weliswaar
enige oefening en de patterns moeten hierop min of meer op worden
toegesneden. De muzikant echter, die er aan toe is, kan hiermee in
real-time geweldig gevarieerde en professioneel klinkende begeleidin-
gen maken.
Om, achteraf in de sequencer (ondanks eventuele speelfouten) toch de
beschikking te kunnen hebben over de volledige begeleidings-sequence
worden de onderbrekingen (tijdens het naar disk schrijven met de
RECORD optie) geignoreerd.
ESCAPE-FUNKTIE VOOR GEAKTIVEERDE ARRANGER
=========================================
Vooral van de kant van entertainers kwam het verzoek om een 'per
ongeluk' geaktiveerde ARRANGER te kunnen verlaten ZONDER een pattern
te moeten weergeven. Welnu, nadat de ARRANGER met [RETURN] is
geaktiveerd kan deze weer ongemerkt worden verlaten met de [ESCAPE]-
toets.
INSTELBAAR SPLITPUNT
====================
Vanwege de grotere flexibiliteit van de vernieuwde begeleidings-
automaat en het feit dat de manier van spelen per muzikant verschilt,
bleek het noodzakelijk het splitpunt om begeleidings akkoorden te
spelen instelbaar te maken. Vanaf de versie 2.0 kan elk gewenst
splitpunt worden ingesteld en wel als volgt:
Druk op de letter [a] om de ARRANGE-MODE te kiezen. Klik op de box
'splitpoint' (midden onder) of druk op toets [k] (van 'keysplit'). Op
het scherm verschijnt een box met de vraag: "press key for split-
point". De gebruiker kan nu elk gewenst splitpoint indrukken op het
aangesloten MIDI keyboard. Het gekozen splitpunt wordt getoond (in
eerstgenoemde box) en bovendien met de song mee naar disk geschreven.
VERBETERDE BEGELEIDINGSAUTOMAAT
===============================
In verband met de wens om elk gekozen akkoord in beeldscherm te
printen heeft ook de begeleidingsautomaat enkele veranderingen onder-
gaan. Bovendien bleek deze aanpassing nuttig ten aanzien van meer
eenduidigheid bij het kiezen en omleggen van akkoorden. Bij een
foutieve ingave zal de automaat voortaan het meest waarschijnlijke
akkoord kiezen, om zodoende toch min of meer harmonisch te blijven.
Voor wat betreft de eenduidigheid kan nog het volgende worden
opgemerkt:
Behalve voor 'diminished' en 'augmended' akkoorden (zie hierna) kunnen
alle akkoorden in een willekeurige omligging worden aangeboden. Dat
verschil is (voor geinteresseerden) gelegen in de toonafstanden. Er is
slechts dan eenduidigheid mogelijk als een akkoord verschillende
toonafstanden heeft. Een C-majeur akkoord b.v. heeft in de grondlig-
ging toonafstanden van 4 en 3 halve tonen (van 'C' tot 'E' is 4 en van
'E' tot 'G' is 3 halve tonen).
Dim-akkoorden echter, hebben afstanden van 3, 3 en 3 halve tonen,
terwijl aug-akkoorden afstanden hebben van 4, 4 (en 4). Omdat deze
toonafstanden gelijk zijn is dat de reden waarom geen enkel personal
keyboard of computer in dat geval een omleggingen kan herkennen. Het
akkoord 'C dim' b.v. is in omligging gelijk aan 'D# dim', 'C aug'
gelijk aan 'E aug', enz. Conclusie: dim en aug akkoorden dienen altijd
in de grondligging te worden ingegeven.
MULTI QUANTIZE
==============
Ter verhoging van de werksnelheid (en in aansluiting op de genoemde
programmastruktuur) werd de mogelijkheid geintroduceerd om een aantal
patterns (of een hele song) in EEN keer te quantiseren. Daarmee is het
mogelijk om b.v. de vier patterns die op dit moment in een pattern-
loop staan tegelijk te quantiseren. Ook deze optie luistert daarmee
naar de hierboven vermelde nieuwe programmastruktuur. Bij het kiezen
van 'multi-quantize' (via de toetsen [CONTROLE] + [q]) zal het
programma automatisch het juiste start-pattern (en het aantal pat-
terns) aangeven, mits de programma-mode op 'ARRANGE' staat ingestelt.
De gegevens betreffen dan de pattern-loop waartoe het aktuele pattern
behoort. Om één enkel pattern te quantiseren dient [SHIFT] + [q], voor
één instrument [q] te worden gekozen.
Het startpattern en aantal patterns komen in de ARRANGE-MODUS automa-
tisch overeen met het interne ARRANGER-FORMAAT. Om in een afwijkend
patroon gemakkelijk te kunnen werken is het raadzaam om het programma
niet in de ARRANGE-mode te gebruiken (zie boven).
De quantisering wordt uitgevoerd volgens de resolutie die gekozen werd
onder 'SET QUANTIZE' (zie aldaar).
REAL-TIME VELOCITY-SWITCH
=========================
De misschien wel meest spectaculaire vernieuwing in deze update is de
mogelijkheid om, afhankelijk van de velocity waarmee een akkoord wordt
aangeslagen, het begeleidingspattern te kiezen. Deze voorziening maakt
zeer expressief spel, in real-time, mogelijk.
Beneden de ingestelde velocity-drempel staan de patterns van 1 tot 50
ter beschikking en daarboven die van 51 tot 100. De laatste groep
patterns (b.v. kopie van de eerste groep) kunnen dan worden voorzien
van hogere velocity-waarden of human-factor instellingen en/of iets
andere thema's c.q. instrumenten. Door een akkoord zacht of hard aan
te slaan kan vervolgens in real-time worden ingespeeld op een intro,
zangpartij, crescendo, finale, enz..
Omdat het programma over 100 grondpatterns beschikt kunnen in vijf
variaties tot acht patterns in een 'loop' worden geplaatst. De
gebruiker hoeft er dus geen patterns voor in te leveren. De dubbele
pattern-indeling wordt ook door de automatische ARRANGE-MODUS
'gezien'. Een opmerkelijk verschil tussen ARRANGE-MODUS en SUB-
ARRANGE-MODUS is dat met een ingestelde patternloop van '4' er vanaf
pattern 48 (achtenveertig) een verschil ontstaat in patternindeling.
Laten we even veronderstellen dat het aktuele pattern '51' is. Tijdens
de SUB-ARRANGE-MODUS wordt pattern 49 t/m 52 opgenomen c.q. weergege-
ven. Bij de ARRANGE-MODUS wordt echter 51 t/m 54 opgenomen c.q.
weergegeven. De reden hiervoor is, dat de ARRANGE-MODUS er van uit
gaat dat precies op die plaats zich de velocity-switch-patterns
bevinden.
Omdat niet alleen de karakteristiek van alle keyboards anders is, maar
muzikanten ook verschillende ideeen hebben over zacht- en hard
aanslaan, is het nodig om de computer te 'leren' wat hij in dit geval
als drempel moet hanteren. Daarom verloopt het instellen van de
velocity-drempel als volgt:
Druk op de letter [a] om de ARRANGE-MODE te kiezen. Klik met de
rechter muisknop op de box "enter real-time velocity switch" (midden
onder). Op het scherm verschijnt een box met de vraag: "press chord
with low velocity". Het programma wacht dan op het zacht indrukken van
een akkoord op het aangesloten MIDI keyboard. Nadat de muzikant heeft
vertelt wat hij/zij onder 'zacht' verstaat volgt het verzoek om een
akkoord hard aan te slaan. Uit deze beide gegevens bepaalt de computer
de drempel (switch, schakelpunt). De gekozen waarde wordt met de song
mee naar disk geschreven.
Omdat waarschijnlijk niet iedereen altijd met de velocity-switch wil
werken, moet het ook mogelijk zijn om deze aan en uit te schakelen.
Default is deze switch 'off'. Met de linker muisknop of de letter [v]
kan de switch worden geschakeld. Een witte box betekent
'uitgeschakeld' en een zwarte staat voor 'ingeschakeld'. Ook de
toestand van deze switch wordt door de song onthouden en wordt tijdens
het wegschrijven van de song naar diskette bewaard.
SEVENTH-FLAG
============
Een volgende kreatieve mogelijkheid wordt gevormd door een 'vlag' die
bepaalt of de '7' uit het akkoord al of niet meedoet. Zoals bekent zal
zijn, maken de meeste hedendaagse arrangers en keyboards, voor zelf
ingespeelde patterns, geen onderscheid tussen Majeur en septiem
akkoorden. De reden hiervoor is gelegen in het feit dat binnen een C-
Majeur akkoord geen toonhoogte voorhanden is die van plaats kan
verschuiven om er een septiem van te maken. Dat is b.v. wel het geval
bij het achteraf vormen van een mineur akkoord (E verschuift naar Eb).
De computer zou er als het ware een toon bij moeten fantaseren om een
septiem te kunnen maken. Wordt anderzijds deze noodzakelijke A-is in
het grondakkoord meegegeven, dan is het grondakkoord geen C Majeur
meer. In de praktijk 'speelt' dit probleem voor alle septiem akkoor-
den. M.a.w. iedere keer als er een vierde toon nodig is die in het
grondakkoord niet voorkomt. Die '7' in het akkoord is echter van zeer
grote betekenis voor de expressie. Ze vormt immers de nuance die de zo
belangrijke 'verwachting' schept bij overgangen, of bepaalde loopjes
(of frases) net die 'jazzy touch' geeft. Dat verklaart tevens waarom
het spel met begeleidingsautomaten vaak zo weinig geanimeerd en
spanningsloos verloopt.
Het 'zetten' van de vlag betekent dat er, zowel in de step-time- als
in real-time-mode, een duidelijk onderscheid wordt gemaakt tussen
Majeur en septiem akkoorden. Deze '7' dient tijdens het opbouwen van
de grondpatterns aanwezig te zijn. Ze mag dan zelfs een tikkeltje
nadrukkelijk worden ingezet, desnoods met een iets andere klankkleur
en/of velocity. In real- en step-time weergave zal deze '7' dan alleen
worden meegespeeld tijdens een septiem akkoord.
Het spreekt vanzelf dat songs die afkomstig zijn van versies t/m 1.2
steeds moeten worden afgespeeld zonder 'seventh flag', tenzij men ze
omwerkt naar het hiervoor omschrevene.
REAL-TIME CHORD DISPLAY
=======================
Dankzij deze optie is voortaan elk misverstand uitgesloten. Na een
korte inwerkperiode zal iedere muzikant precies weten hoe ARRANGER-ST
de ingegeven akkoorden interpreteert. Dat is vooral van belang voor
mensen met een niet zo absoluut gehoor. Bovendien heeft deze optie nog
een niet te onderschatten edukatieve funktie ten aanzien van de
akkoordherkenning. Het aktuele akkoord wordt steeds midden boven in de
arrangerbox getoond.
Een bijkomend voordeel is dat in geval van foutieve akkoordingave ook
de interpretatie wordt getoond, zodat de muzikant hierop 'zichzelf
herstellend' kan inspelen (zie onder 'VERBETERDE BEGELEIDINGSAUTOMAAT'
voor uitleg).
PLAY EN RECORD VAN MEER DAN ÉÉN PATTERN IN PATTERNMODE
======================================================
Een vrij algemeen gehoorde wens was het opnemen en weergeven van meer
dan EEN pattern in de patternmode. Per slot van rekening wordt slechts
zelden met EENmatige patterns gewerkt. Een en ander is als volgt
opgelost:
Zoals bekend is, wordt in de ARRANGEMODE vastgelegd hoeveel patterns
zich in een 'loop' bevinden. Een veel voorkomende waarde is b.v. twee.
Vanaf het moment dat hier '02' wordt ingegeven, zullen alle patterns
in de patternmode per twee worden opgenomen en worden weergegeven. De
telling loopt steeds vanaf pattern nummer 1. Zo horen dan (in de
ARRANGE-MODE) bij elkaar: pattern 1 + 2, 3 + 4, 5 + 6, 7 + 8 en
pattern 9 + 10. Als het aktuele pattern b.v. '4' is zal tijdens
weergave pattern 3 + 4 klinken, enz. Datzelfde geldt dan voor record.
Op die manier kan dus in de 'ARRANGE-MODE'-box worden vastgelegd
hoeveel patterns per loop, ook tijdens het editeren, bij elkaar horen.
Voor het gemak van de gebruiker wordt het weergeven van meerdere
patterns die in een loop staan, aan- en uitgeschakeld met de 'on/off'
button (links onder in het scherm). De aanduiding 'ARRANGE' (in de
daarnaast geplaatste button) betekent dat alle loops volgens de
Arrange-mode gelden en daarbuiten niet meer. In het gekozen voorbeeld
zullen de eerste tien paterns (en de patterns van 51 t/m 60) twee aan
twee in een loop staan en de overigen niet. Door de ARRANGE-button aan
te klikken is het mogelijk om zelf in te stellen, vanaf welk pattern
het in de arrange-box ingestelde aantal patterns moet worden weergege-
ven. Achter de aanduiding 'START:' volgt dan het patternnummer waarmee
moet worden gestart. Voor verdere uitleg zie boven (ARRANGE-MODUS
VERSUS SUB-ARRANGE-MODUS).
MUTE INSTRUMENT IN SONG-MODE
============================
Als zesde display-mode werd in de song-mode 'MUTE' toegevoegd. Ook
deze optie mag met 'muzikaal interessant' worden begroet. In deze mode
is het n.l. mogelijk om, per pattern, willekeurige instrumenten 'stom'
te schakelen. Dit is dus vergelijkbaar met 'INSTRUMENT MUTE' in de
patternmode. Dat gaat dus belangrijk verder dan het 'niet hoorbaar
maken' van een heel MIDI-kanaal, ofschoon dat hiermee uiteraard ook
mogelijk is.
Met deze nieuwe optie kan b.v. een pattern uit het refrein of chorus
tot een viermatig intro worden gemaakt, door iedere maat er een
instrument bij te schakelen. Vooral de mogelijkheid om aparte ritme-
instrumenten erbij of af te schakelen, alsmede het manupileren van
slechts enkele toonhoogten, levert uitstekend bruikbare muzikale
bouwelementen op. Het wordt daarmee mogelijk om binnen zeer korte tijd
een struktureel sterke song te maken, terwijl er slechts enkele
patterns voor nodig zijn. Vooral liefhebbers van de allermodernste
muziek zullen daar snel weg mee weten.
De MUTE-MODE wordt ingesteld door rechts onder in het songmodescherm
de display-mode button aan te klikken totdat het woord MUTE verschijnt
en vervolgens de muis te verplaatsen. Op plaatsen waar een pattern
staat zonder MUTE is de aanduiding '----' zichtbaar. Op plaatsen, waar
dat wel het geval is staat 'MUTE' VOOR de patternnaam. Door 'MUTE' aan
te klikken opent zich een box op de plaats van de bijbehorende zestien
pattern-namen. Hierin worden de twintig instrumenten c.q. toonhoogten
van het betreffende pattern getoond. Om een instrument/toonhoogte van
MUTE te voorzien, is een klik terplaatse voldoende. Het betreffende
instrument/toonhoogte inverteert (verkleurt dan naar zwart).
Ook deze MUTE schakeling wordt tijdens het saven van een song weer mee
naar disk geschreven.
TEMPO-TAP FUNKTIE
=================
Vooral van muzikanten die het programma voornamelijk in real-time
gebruiken kwam de suggestie om het tempo te kunnen bepalen met de
'TAB-TOETS'. Ook dit verlangen is gehonoreerd en wel als volgt:
Tik het gewenste tempo in op de tab-toets. Hoe vaker een tik wordt
opgegeven hoe nauwkeuriger het getoonde tempo kan aangeven om welk
gemiddelde het handelt. Twee tikken is dus voldoende, maar b.v. vier
tikken is nauwkeuriger.
Als tijdens het intikken van het tempo een grotere snelheidsvariatie
dan 25% wordt gemaakt verspringt de tempoaanduiding naar de nieuwe
waarde. Omdat dan kennelijk een ander tempo is bedoeld, wordt in dat
geval niet langer het gemiddelde verbeterd.
Het tempo geldt voor het aktuele pattern en wordt dienovereenkomstig
in het beeldscherm weergegeven (midden onder, achter TEMPO:). Om het
real-time vastgestelde tempo voor alle patterns te laten gelden is
éénmalig op het tempo klikken, terwijl de LINKER [SHIFT]-toets wordt
ingedrukt, voldoende (zie in de handleiding hoofdstuk 5.7 blz. V-8).
UITBREIDING EN VERSNELLING NOTE-GRID-EDITOR
===========================================
Last but not least zij nog vermeld dat de grid-edit mogelijkheden en
de verwerkingssnelheid hiervan zijn uitgebreid c.q. verhoogd. Zeer
snel en consequent worden alle real-time en step-time opdrachten
verwerkt en uitgevoerd, terwijl het zo gewaardeerde algoritme bleef
gehandhaafd. Ook de wens van sommigen om van achter naar voren te
kunnen editeren is bij deze ingewilligd. Prettige bijkomstigheid is
dat [cursor-up] en [-down] nu ook bijzonder snel werken in GRAPHICAL
HIRES-EDIT.
MUZIEKTECHNISCH JUISTE AKKOORD-AANDUIDINGEN
===========================================
In de internationale vakpers is regelmatig te lezen dat bestaande
MIDI-software muzikant-onvriendelijk is vanwege het feit dat alle
'mol' akkoorden zijn vervangen door 'kruis' akkoorden met een grond-
toon die twee halve tonen lager ligt. Zo spreken de meeste pro-
gramma's b.v. van het 'A kruis' akkoord i.p.v. het 'B mol' akkoord,
enz.. Voor de muzikant echter is dat hoogst irritant omdat alle
muziekopleidingen, -boeken en transcripties WEL werken met 'mol'
akkoorden. De musicus denkt vanuit dat vocabularium en moet dus
voortdurend schakelen. De reden hiervoor is tweeledig:
1. De standaard ATARI karakterset kent geen 'mol' teken (hoe vreemd
dat ook moge klinken voor een MIDI computer), tenzij men is bereid om
de letter 'b' als zodanig te accepteren. Verwarring met de toonhoogte
'b' vormt dan echter een te groot risico.
2. Het is programmeertechnisch vele malen eenvoudiger (en meer voor
de hand liggend) om voor alle halftonige aanduidingen een zelfde teken
te kiezen. Omdat bovendien (rein theoretisch gezien) een aanduiding
met '#' hetzelfde betekent en omdat ATARI dat kennelijk zo heeft
bedoeld, wordt wellicht gebruik gemaakt van het '#' teken.
Aanhoudende verzoeken van mensen met muziektechnische opleidingen
hebben er toe geleid dat (vanaf de versie 2.0) ZADOK's 'ARRANGER-ST'
werd omgewerkt naar muziektechnisch juiste aanduidingen. Het programma
was voorheen reeds uitgerust met een eigen karakterset. Deze had
alleen een verfraaiende funktie en was zodoende uitwisselbaar met de
standaard 'ASCII'-set. Vanwege de eerdergenoemde reden (zie punt 1)
moet echter deze kompatibiliteit worden prijsgegeven. Het is daarom
dus niet meer mogelijk om ARRANGER-ST te gebruiken zonder bijbehorende
karakterset (zie programma-diskette 'ARRANGER.FNT').
AUDITIEVE EN VISUELE TEMPOAANDUIDING
====================================
Van de kant van entertainers werd veelvuldig het verzoek gehoord om,
vóór het starten van de real-time MIDI-arranger, een metronoom het
tempo te laten aangeven. Ook deze wens is inmiddels tweevoudig
gerealiseerd. Nadat de MIDI-arranger is geaktiveerd zal het tempo op
twee manieren worden aangeduid:
1. AUDITIEF: Een metronoom geeft middels de monitor-speaker het
aktuele pattern- of songtempo aan. Zodoende kan het volume door de
gebruiker op de gewenste sterkte worden ingesteld. De metronoom stopt
op het moment dat de MIDI-arranger daadwerkelijk wordt geaktiveerd.
'In de maat' starten is niet noodzakelijk.
2. VISUEEL: De horizontale balk met de tekst: 'PRESS ZERO-KEY OR PEDAL
TO START' knippert op de maat van het aktuele tempo. In situaties
waarin de auditieve metronoom niet mogelijk (of storend) is, kan dan
tóch het tempo 'gevoelsmatig' worden opgepakt. Bovendien is er in de
pattern- en de songmode nog een digitale aanduiding.
In de 'realtime pattern-mode' ('by program-change' of 'by note on')
geldt het tempo van het eerst te spelen pattern. Indien per program-
change of 'note on' een ander start-pattern wordt gekozen zal ook de
metronoom het juiste tempo laten horen. Ook in de pattern-mode is het
mogelijk om snel een ander tempo te kiezen. Selecteer het juiste
start-pattern en bepaal vervolgens het gewenste tempo via de [TAB]-
toets of met de muis (per EEN of per tien). Om alle patterns aan te
passen moet tevens de linker [SHIFT]-toets ingedrukt worden gehouden.
In de 'realtime songmode' ('by songmode') geldt voor de metronoom
automatisch het geprogrammeerde songtempo van het eerste PART.
In beide gevallen kan, achteraf (in real-time), het tempo van een
tijdelijke correctiewaarde worden voorzien met de [+] en [-] toetsen
(zie hoofdstuk 4.0 blz. IV-7).
VEREENVOUDIGDE AKKOORDEN TIJDENS REAL-TIME ARRANGE-MODE
=======================================================
Eveneens uit de praktijk kwam het verzoek om een aantal vereenvoudigde
akkoorden te herkennen. Dit verzoek werd onderbouwd met twee duide-
lijke muzikale motivaties:
1. De meeste musici gebruiken in de linker hand een groot aantal
omliggingen. Daardoor wordt het mogelijk om slechts EEN of twee
vingers te verleggen voor een volgend akkoord. Zodoende ontwikkelt
zich een bepaalde effektiviteit die snelle afwisseling van vele
akkoorden mogelijk maakt. Dat brengt met zich mee dat niet altijd alle
akkoorden volledig worden gegrepen. Vereenvoudigingen zijn dan immers
welkom.
2. Vaak wordt onder de linker hand (behalve het begeleidings-akkoord
van de realtime-MIDI-arranger) een achtergrond-sound gelegd. Dat kan
een string-, orgel- of synthesizer-sound zijn, maar ook een kombinatie
met een piano-achtig geluid die op de velocity reageert. Voorwaarde is
echter, die de noten uit het linkerhand akkoord niet te dicht bij
elkaar liggen. Immers, hoe lager op het keyboard een geluid wordt
gespeeld, hoe minder tonen er tegelijkertijd mogen klinken en hoe
verder deze tonen uit elkaar moeten liggen. Dat is ook een reden
waarom gevorderde musici bepaalde tonen uit het akkoord weglaten.
Als voorbeeld wordt genoemd een 'G7' akkoord. In de grondligging ziet
dit er als volgt uit:
G B D F
Om hierbovengenoemde redenen wordt zo'n akkoord vaak vereenvoudigd tot:
G B F
Vanaf de versie 2.0 herkent ARRANGER-ST ook deze vereenvoudigingen,
inclusief de bijbehorende omliggingen.
DIVERSEN
========
Buiten de hier genoemde veranderingen zijn nog een groot aantal
kleinere aanpassingen doorgevoerd. Deze varieren van snellere scherm-
opbouw en nog betere timing, tot verbeteringen in de diverteer-
funktie en van nieuwe meer overzichtelijke screens, tot automatische
terugstelling van 'CapsLock' i.v.m. toetsfunkties, enz.. Ook de in
vroegere versies optredende problemen met GEM en oudere TOS versies
zijn opgelost.
TOT SLOT
========
De eerste groep van ARRANGER-ST gebruikers die de beschikking hadden
over de 2.0 versie hebben zeer verrast en enthousiast gereageerd. Wij
hopen dat ook u net zo veel plezier zult beleven met dit vernieuwde
programma. En, uiteraard nog veel succes toegewenst met ARRANGER-ST
versie 2.0.
Uw ZADOK-team.
╛╜ R C 1991, all rights reserved by 'ZADOK PRODUCTS╛'