W najstarszych formach gatunek ten pojawia siê w okresie, kiedy obecne by³y jeszcze grupy z gatunku Homo erectus. Wyró¿nia siê dwa podgatunki Homo sapiens: Homo sapiens sapiens (cz³owiek kromanioñski) i Homo sapiens neandertalensis (neandertalczyk). Maj¹ one wspóln¹ budowê anatomiczn¹ i objêtoœæ czaszki. Cz³owiek rozumny zamieszkiwa³ wszystkie nadaj¹ce siê do tego tereny, nie wy³¹czaj¹c obu Ameryk i Oceanii. Dziêki umiejêtnoœci budowania sza³asów i szycia futrzanych okryæ móg³ tak¿e ¿yæ w mniej sprzyjaj¹cych warunkach klimatycznych; prze¿yæ pomaga³a mu równie¿ broñ, dziêki której móg³ polowaæ na wielkie ssaki.