``Disputatio pro Declaratione Virtutis Indulgentiarum.''
                        by Dr. Martin Luther, 1483-1546
              D. MARTIN LUTHERS WERKE: KRITISCHE GESAMMTAUSGABE.
             1. Band (Weimar: Hermann Boehlau, 1883). pp. 233-238.
                                 PW #001-001La

       Amore et studio elucidande veritatis hec subscripta disputabuntur
       Wittenberge, Presidente R. P. Martino Lutther, Artium et S.
       Theologie Magistro eiusdemque ibidem lectore Ordinario. Quare
       petit, ut qui non possunt verbis presentes nobiscum disceptare
       agant id literis absentes. In nomine domini nostri Hiesu Christi.
       Amen.

       1. Dominus et magister noster Iesus Christus dicendo `Penitentiam
       agite &c.' omnem vitam fidelium penitentiam esse voluit.

       2. Quod verbum de penitentia sacramentali (id est confessionis et
       satisfactionis, que sacerdotum ministerio celebratur) non potest
       intelligi.

       3. Non tamen solam intendit interiorem, immo interior nulla est,
       nisi foris operetur varias carnis mortificationes.

       4. Manet itaque pena, donec manet odium sui (id est penitentia
       vera intus), scilicet usque ad introitum regni celorum.

       5. Papa non vult nec potest ullas penas remittere preter eas, quas
       arbitrio vel suo vel canonum imposuit.

       6. Papa non potest remittere ullam culpam nisi declarando, et
       approbando remissam a deo Aut certe remittendo casus reservatos
       sibi, quibus contemptis culpa prorsus remaneret.

       7. Nulli prorus remittit deus culpam, quin simul eum subiiciat
       humiliatum in omnibus sacerdoti suo vicario.

       8. Canones penitentiales solum viventibus sunt impositi nihilque
       morituris secundum eosdem debet imponi.

       9. Inde bene nobis facit spiritussanctus in papa excipiendo in
       suis decretis semper articulum mortis et necessitatis.

       10. Indocte et male faciunt sacerdotes ii, qui morituris
       penitentias canonicas in purgatorium reservant.

       11. Zizania illa de mutanda pena Canonica in penam purgatorii
       videntur certe dormientibus episcopis seminata.

       12. Olim pene canonice non post, sed ante absolutionem
       imponebantur tanquam tentamenta vere contritionis.

       13. Morituri per mortem omnia solvunt et legibus canonum mortui
       iam sunt, habentes iure earum relaxationem.

       14. Imperfecta sanitas seu charitas morituri necessario secum fert
       magnum timorem, tantoque maiorem, quanto minor fuerit ipsa.

       15. Hic timor et horror satis est se solo (ut alia taceam) facere
       penam purgatorii, cum sit proximus desperationis horrori.

       16. Videntur infernus, purgaturium, celum differre, sicut
       desperatio, prope desperatio, securitas differunt.

       17. Necessarium videtur animabus in purgatorio sicut minni
       horrorem ita augeri charitatem.

       18. Nec probatum videtur ullis aut rationibus aut scripturis, quod
       sint extra statum meriti seu augende charitatis.

       19. Nec hoc probatum esse videtur, quod sint de sua beatitudine
       certe et secure, saltem omnes, licet nos certissimi simus.

       20. Igitur papa per remissionem plenariam omnium penarum non
       simpliciter omnium intelligit, sed a seipso tantummodo
       impositarum.

       21. Errant itaque indulgentiarum predicatores ii, qui dicunt per
       pape indulgentias hominem ab omni pena solvi et salvari.

       22. Quin nullam remittit animabus in purgatorio, quam in hac vita
       debuissent secundum Canones solvere.

       23. Si remissio ulla omnium omnino penarum potest alicui dari,
       certum est eam non nisi perfectissimis, i.e. paucissimis, dari.

       24. Falli ob id necesse est maiorem partem populi per
       indifferentem illam et magnificam pene solute promissionem.

       25. Qualem potestatem habet papa in purgatorium generaliter, talem
       habet quilibet Episcopus et Curatus in sua diocesi et parochia
       specialiter.

       1. [26] Optime facit papa, quod non potestate clavis (quam nullam
       habet) sed per modum suffragii dat animabus remissionem.

       2. [27] Hominem predicant, qui statim ut iactus nummus in cistam
       tinnierit evolare dicunt animam.

       3. [28] Certum est, nummo in cistam tinniente augeri questum et
       avariciam posse: suffragium autem ecclesie est in arbitrio dei
       solius.

       4. [29] Quis scit, si omnes anime in purgatorio velint redimi,
       sicut de s. Severino et Paschali factum narratur.

       5. [30] Nullus securus est de veritate sue contritionis,
       multominus de consecutione plenarie remissionis.

       6. [31] Quam rarus est vere penitens, tam rarus est vere
       indulgentias redimens, i. e. rarissimus.

       7. [32] Damnabuntur ineternum cum suis magistris, qui per literas
       veniarum securos sese credunt de sua salute.

       8. [33] Cavendi sunt nimis, qui dicunt venias illas Pape donum
       esse illud dei inestimabile, quo reconciliatur homo deo.

       9. [34] Gratie enim ille veniales tantum respiciunt penas
       satisfactionis sacramentalis ab homine constitutas.

       10. [35] Non christiana predicant, qui docent, quod redempturis
       animas vel confessionalia non sit necessaria contritio.

       11. [36] Quilibet christianus vere compunctus habet remissionem
       plenariam a pena et culpa etiam sine literis veniarum sibi
       debitam.

       12. [37] Quilibet versus christianus, sive vivus sive mortuus,
       habet participationem omnium bonorum Christi et Ecclesie etiam
       sine literis veniarum a deo sibi datam.

       13. [38] Remissio tamen et participatio Pape nullo modo est
       contemnenda, quia (ut dixi) est declaratio remissionis divine.

       14. [39] Difficillimum est etiam doctissimis Theologis simul
       extollere veniarum largitatem et contritionis veritatem coram
       populo.

       15. [40] Contritionis veritas penas querit et amat, Veniarum autem
       largitas relaxat et odisse facit, saltem occasione.

       16. [41] Caute sunt venie apostolice predicande, ne populus false
       intelligat eas preferri ceteris bonis operibus charitatis.

       17. [42] Docendi sunt christiani, quod Pape mens non est,
       redemptionem veniarum ulla ex parte comparandam esse operibus
       misericordie.

       18. [43] Docendi sunt christiani, quod dans pauperi aut mutuans
       egenti melius facit quam si venias redimereet.

       19. [44] Quia per opus charitatis crescit charitas et fit homo
       melior, sed per venias non fit melior sed tantummodo a pena
       liberior.

       20. [45] Docendi sunt christiani, quod, qui videt egenum et
       neglecto eo dat pro veniis, non idulgentias Pape sed indignationem
       dei sibi vendicat.

       21. [46] Docendi sunt christiani, quod nisi superfluis abundent
       necessaria tenentur domui sue retinere et nequaquam propter venias
       effundere.

       22. [47] Docendi sunt christiani, quod redemptio veniarum est
       libera, non precepta.

       23. [48] Docendi sunt christiani, quod Papa sicut magis eget ita
       magis optat in veniis dandis pro se devotam orationem quam
       promptam pecuniam.

       24. [49] Docendi sunt christiani, quod venie Pape sunt utiles, si
       non in cas confidant, Sed nocentissime, si timorem dei per eas
       amittant.

       25. [50] Docendi sunt christiani, quod si Papa nosset exactiones
       venialium predicatorum, mallet Basilicam s. Petri in cineres ire
       quam edificari cute, carne et ossibus ovium suarum.

       1. [51] Docendi sunt christiani, quod Papa sicut debet ita vellet,
       etiam vendita (si opus sit) Basilicam s. Petri, de suis pecuniis
       dare illis, a quorum plurimis quidam concionatores veniarum
       pecuniam eliciunt.

       2. [52] Vana est fiducia salutis per literas veniarum, etiam si
       Commissarius, immo Papa ipse suam animam pro illis impigneraret.

       3. [53] Hostes Christi et Pape sunt ii, qui propter venias
       predicandas verbum dei in aliis ecclesiis penitus silere iubent.

       4. [54] Iniuria fit verbo dei, dum in eodem sermone equale vel
       longius tempus impenditur veniis quam illi.

       5. [55] Mens Pape necessario est, quod, si venie (quod minimum
       est) una campana, unis pompis et ceremoniis celebrantur,
       Euangelium (quod maximum est) centum campanis, centum pompis,
       centum ceremoniis predicetur.

       6. [56] Thesauri ecclesie, unde Pape dat indulgentias, neque satis
       nominati sunt neque cogniti apud populum Christi.

       7. [57] Temporales certe non esse patet, quod non tam facile eos
       profundunt, sed tantummodo colligunt multi  concionatorum.

       8. [58] Nec sunt merita Christi et sanctorum, quia hec semper sine
       Papa operantur gratiam hominis interioris et crucem, mortem
       infernumque exterioris.

       9. [59] Thesauros ecclesie s. Laurentius dixit esse pauperes
       ecclesie, sed locutus est usu vocabuli suo tempore.

       10. [60] Sine temeritate dicimus claves ecclesie (merito Christi
       donatas) esse thesaurum istum.

       11. [61] Clarum est enim, quod ad remissionem penarum et casuum
       sola sufficit potestas Pape.

       12. [62] Verus thesaurus ecclesie est sacrosanctum euangelium
       glorie et gratie dei.

       13. [63] Hic autem est merito odiosissimus, quia ex primis facit
       novissimos.

       14. [64] Thesaurus autem indulgentiarum merito est gratissimus,
       quia ex novissimis facit primos.

       15. [65] Igitur thesauri Euangelici rhetia sunt, quibus olim
       piscabantur viros divitiarum.

       16. [66] Thesauri indulgentiarum rhetia sunt, quibus nunc
       piscantur divitias virorum.

       17. [67] Indulgentie, quas concionatores vociferantur maximas
       gratias, intelliguntur vere tales quoad questum promovendum.

       18. [68] Sunt tamen re vera minime ad gratiam dei et crucis
       pietatem comparate.

       19. [69] Tenentur Episcopi et Curati veniarum apostolicarum
       Commissarios cum omni reverentia admittere.

       20. [70] Sed magis tenentur omnibus oculis intendere, omnibus
       auribus advertere, ne pro commissione Pape sua illi somnia
       predicent.

       21. [71] Contra veniarum apostolicarum veritatem qui loquitur, sit
       ille anathema et maledictus.

       22. [72] Qui vero, contra libidinem ac licentiam verborum
       Concionatoris veniarum curam agit, sit ille benedictus.

       23. [73] Sicut Papa iuste fulminat eos, qui in fraudem negocii
       veniarum quacunque arte machinantur,

       24. [74] Multomagnis fulminare intendit eos, qui per veniarum
       pretextum in fraudem sancte charitatis et veritatis machinantur,

       25. [75] Opinari venias papales tantas esse, ut solvere possint
       hominem, etiam si quis per impossibile dei genitricem violasset,
       Est insanire.

       1. [76] Dicimus contra, quod venie papales nec minimum venialium
       peccatorum tollere possint quo ad culpam.

       2. [77] Quod dicitur, nec si s. Petrus modo Papa esset maiores
       gratias donare posset, est blasphemia in sanctum Petrum et Papam.

       3. [78] Dicimus contra, quod etiam iste et quilibet papa maiores
       habet, scilicet Euangelium, virtutes, gratias, curationum &c. ut
       1. Co. XII.

       4. [79] Dicere, Crucem armis papalibus insigniter erectam cruci
       Christi equivalere, blasphemia est.

       5. [80] Rationem reddent Episcopi, Curati et Theologi, Qui tales
       sermones in populum licere sinunt.

       6. [81] Facit hec licentiosa veniarum predicatio, ut nec
       reverentiam Pape facile sit etiam doctis viris redimere a
       calumniis aut certe argutis questionibus laicorm.

       7. [82] Scilicet. Cur Papa non evacuat purgatorium propter
       sanctissimam charitatem et summam animarum necessitatem ut causam
       omnium iustissimam, Si infinitas animas redimit propter pecuniam
       funestissimam ad structuram Basilice ut causam levissimam?

       8. [83] Item. Cur permanent exequie et anniversaria defunctorum et
       non reddit aut recipi permittit beneficia pro illis instituta, cum
       iam sit iniuria pro redemptis orare?

       9. [84] Item. Que illa nova pietas Dei et Pape, quod impio et
       inimico propter pecuniam concedunt animam piam et amicam dei
       redimere, Et tamen propter necessitatem ipsius met pie et dilecte
       anime non redimunt eam gratuita charitate?

       10. [85] Item. Cur Canones penitentiales re ipsa et non usu iam
       diu in semet abrogati et mortui adhuc tamen pecuniis redimuntur
       per concessionem indulgentiarum tanquam vivacissimi?

       11. [86] Item. Cur Papa, cuius opes hodie sunt opulentissimis
       Crassis crassiores, non de suis pecuniis magis quam pauperum
       fidelium struit unam tantummodo Basilicam sancti Petri?

       12. [87] Item. Quid remittit aut participat Papa iis, qui per
       contritionem perfectam ius habent plenarie remissionis et
       participationis?

       13. [88] Item. Quid adderetur ecclesie boni maioris, Si Papa,
       sicut semel facit, ita centies in die cuilibet fidelium has
       remissiones et participationes tribueret?

       14. [89] Ex quo Papa salutem querit animarum per venias magis quam
       pecunias, Cur suspendit literas et venias iam olim concessas, cum
       sint eque efficaces?

       15. [90] Hec scrupulosissima laicorum argumenta sola potestate
       compescere nec reddita ratione diluere, Est ecclesiam et Papam
       hostibus ridendos exponere et infelices christianos facere.

       16. [91] Si ergo venie secundum spiritum et mentem Pape
       predicarentur, facile illa omnia solverentur, immo non essent.

       17. [92] Valeant itaque omnes illi prophete, qui dicunt populo
       Christi `Pax pax,' et non est pax.

       18. [93] Bene agant omnes illi prophete, qui dicunt populo Christi
       `Crux crux,' et non est crux.

       19. [94] Exhortandi sunt Christiani, ut caput suum Christum per
       penas, mortes infernosque sequi studeant,

       20. [95] Ac sic magis per multas tribulationes intrare celum quam
       per securitatem pacis confidant.

                                   M.D.Xvii.
       _________________________________________________________________

       This text was converted to ascii format for Project Wittenberg by
       Rev. Robert E. Smith and is in the public domain.  You may freely
       distribute, copy or print this text.  Please direct any comments
       or suggestions to: Rev. Robert E. Smith of the Walther Library at
       Concordia Theological Seminary.
       
                        E-mail: CFWLibrary@CRF.CUIS.EDU
          Surface Mail: 6600 N. Clinton St., Ft.  Wayne, IN 46825 USA
       Phone: (219) 481-2123                        Fax: (219) 481-2126
       ________________________________________________________________

      file: /pub/resources/text/wittenberg/luther: ninetyfive-latin.txt

      .